Met zijn allen aan de KIP,alles over kippen – houden

Nog niet zo heel lang geleden was er in het nieuws dat een franse Burgermeester had besloten dat elke huishouden in haar gemeente gratis twee kippen konden afhalen.
De Franse gemeente hoopt op deze manier haar afvalprobleem te lijf te gaan.
Kippen kunnen inderdaad bergen organisch keuken-afval veroberen,maar daarnaast is het verse eitje
in de morgen ook iets heerlijks.
Twee vliegen in een klap dus,maar besef je wel ,het gaat hier om levende have,en hoe makkelijk kippen houden is,ze hebben wel zo nu en dan je aandacht nodig.

Hoogst waarschijnlijk stammen onze huiskippen af van het Bankiva-hoen, ofwel de gewone
boshoen (Gallus gallus), een in het wild levende hoenderachtige die voorkomt in ZuidoostAzië. De geschiedenis leert ons dat er reeds in het jaar 3200 voor Christus huishoenders
gehouden werden in Azië, vooral in India. De eerste gedomesticeerde kippen kwamen rond
het jaar 700 voor Christus op het Europese continent terecht waarbij vooral  kloosters in ZuidEuropa hun oog lieten vallen op deze makkelijk te fokken diersoort. De kloosterlingen hielden
de dieren voor het vlees en de eieren. Tegenwoordig komen kippen vrijwel overal ter wereld
voor zelfs op plekken waar we ze uit dierenwelzijn oogpunt liever niet willen hebben zoals in
woonwijken en langs snelwegen.

Eeuwenlang werden kippen loslopend bij boerderijen gehouden. Ze moesten doorgaans maar
zien hoe ze aan de kost kwamen en werden in het beste geval wat bijgevoerd. Overnachten
deden ze in schuren, bomen en stallen. De eieren werden door de boeren voor eigen gebruik
geraapt, als ze tenminste gevonden werden. Zo niet, dan was het gevolg vaak een nieuwe
toom kuikens waarbij het lot van de overtollige dieren reeds bepaald was. Aan het eind van de
negentiende eeuw kwam er aandacht voor de economische waarde van kippen en werden de
dieren voornamelijk nog in hokken gehuisvest. Door de verbeterde huisvesting en voeding
werd vooral de eierenproductie geoptimaliseerd en deden soorten zoals de leghorn, als leggers
van grote eieren, hun intrede. De ontwikkelingen naar de uiteindelijke hybride
productiekippen, zoals we die tegenwoordig in de legbatterijen en de scharrelsturen zien,
volgen elkaar nu snel op.

Weet waar u aan begint

Kippen zijn ten opzichte van andere huisdieren veel minder veeleisend, maar zijn hebben
desondanks wel elke dag voeding en vers water nodig, en het hok moet geregeld worden
schoongemaakt. Ook dient er tijdens een afwezigheid voor bijvoorbeeld een vakantie zorg
gedragen te worden voor het feit dat de dieren niet de nodige zorg onthouden wordt. Over het
algemeen hoeft het houden van kippen niet duur te zijn, zeker niet wanneer u een enkel
toompje houdt. Toch moet u in elk geval rekening houden met de aanschaf of bouw van een
goed en deugdelijk hok. Daarbij kan het voorkomen dat uw kippen een ziekte onder de leden
krijgen waarvoor u een dierenarts moet consulteren. Hoewel dit een kostbare aangelegenheid
kan zijn, mag dit de dieren niet uit kostenoverweging worden onthouden. Een goede voeding,
verzorging, huisvesting en het tijdig signaleren van de meest voorkomende ziekten zullen
daarentegen dierenartsbezoek kunnen voorkomen, hierover later meer.

Een haan hoeft niet perse

Hennetjes hebben geen haan nodig om gelukkig te zijn en de onderlinge rangorde levert, aan
het gebrek aan een haan, meestal ook geen problemen op. Vaak neemt een van de hennen de
taak van haan op zich. Ze wordt wat dominanter en gaat zich ‘hanig’ gedragen waarbij zelfs
een mislukte poging om te kukelen soms kan worden waargenomen. Valt toch u keuze op een
haan en u heeft mogelijkheden om er een te houden, houdt er dan rekening mee dat de haan
uw hennen zal bevruchten. Zo lang de bevruchte eitjes niet bebroed worden, is er niets aan de
hand en verschilt een bevrucht ei niet van een onbevrucht ei. U kunt het gewoon eten en
proeft het verschil ook niet. Anders is het als het bevruchte ei al één of meer dagen bebroed is.
                   

Overlast door hanen voorkomen

Het is goed om te weten dat de eventuele geluidsoverlast door hanen voor een groot deel te
voorkomen is. De meeste mensen die zich storen aan gekraai, hebben vooral problemen met
het vroege tijdstip waarop een haan het begin van een nieuwe dag aankondigt. Hanen kraaien
normaliter bij het ochtendgloren. Met een geblindeerd, afgesloten en geïsoleerd nachthok kan
de overlast van gekraai in de vroege ochtenduren voorkomen worden. Er dient echter voor de
gezondheid van dieren wel rekening gehouden met voldoende frisse lucht. Mochten hanen
midden in de nacht kraaien dan is het dier vrijwel altijd gestoord in zijn nachtrust. Een
goedkoper inbraakalarm, waar je altijd op kunt vertrouwen, is er dan ook niet. De ene haan zal
minder schel en ook korter kraaien dan de ander maar in zijn algemeenheid kan je stellen dat
alle hanen vroeg of laat aan hun concurrenten laten weten waar zijn territorium is. Wanneer
men de buren zo nu en dan trakteert op een doosje heuse scharreleieren van uw eigen kippen
zult u zien dat er veelal meer begrip ontstaat voor uw hobby en maken zij ook kennis met de
prettige kanten hiervan.

Benodigde ruimte

Wanneer men kippen wenst te houden in een afgesloten ruimte is het belangrijk om rekening
te houden hoeveel ruimte minimaal wenselijk is. Doorgaans hebben kippen voldoende aan een
leefoppervlak van zo rond anderhalf tot twee vierkante meter per dier. Dit zijn echter wel de
minimummaten, en het spreekt voor zich dat elke meter die u de dieren meer kunt bieden,
welkom is. Het zal hun levensvreugde en vitaliteit ten goede komen, en bovendien geeft het
houden van weinig kippen op een groot oppervlak minder werk en andersom. De kans dat er
ziekten uitbreken is ook het grootst wanneer veel dieren bij elkaar in een (te) kleine ruimte
gehouden worden. Wanneer u echter de kippen dagelijks de kans geeft om enkele uren de
benen te strekken in de tuin zou een hok met kleinere afmetingen ook prima kunnen volstaan.
Introductie nieuwe kippen
Wanneer u al enkele kippen hebt en er nieuwe bij wilt plaatsen, doe dit dan bij voorkeur ’s
avonds als de dieren op stok zitten en het donker is. Op klaarlichte dag kippen toevoegen aan
een bestaande groep is geen goed idee. De ‘oude’ dieren kunnen de nieuwe, die ze als
indringers zien, namelijk gaan belagen, met soms fatale gevolgen voor de nieuwkomers. In
het donker zijn kippen niet actief en vindt de acceptatie van nieuwkomers veel makkelijker
plaats. Tegen de tijd dat het licht wordt, zijn de dieren vaak al aan elkaar en aan elkaars geur
gewend, maar het is wel aanbevelenswaardig om de dieren in het begin even in de gaten te
houden. Kleine schermutselingen in de groep zijn onvermijdelijk, omdat de sociale rangorde
verstoord is. Het duurt dan ook enige dagen voordat de nieuwe rangorde is vastgesteld.

Huisvesting

Het nachthok

Ongeacht hoeveel kippen u heeft en wat uw plannen zijn, hebben alle kippen een nachthok
nodig waar ze veilig kunnen slapen en zich terug kunnen trekken bij koude, wind en regen.
Bij de bouw van een nachthok moet u rekening houden met verschillende zaken. Zo is het
belangrijk dat u de voorzijde van het hok zo mogelijk situeert op het zuidoosten. De kippen
kunnen dan profiteren van de ochtendzon en het hok staat op het heetst van de dag met het
front in de schaduw. Bouw bij voorkeur het hok op een plaats die in de luwte ligt zodat tocht
geen kans krijgt. Wanneer u slechts enkele kipjes wilt houden, dan zijn er kant-en-klare
kippenrennetjes met binnenhokken op een ‘verdieping’ te koop. Ofschoon het hok goed geïsoleerd en tochtdicht moet zijn, is het uiterst belangrijk dat er
voldoende ventilatie kan plaatsvinden. Let hierbij wel op dat ongedierte zoals muggen niet of
nauwelijks een kans krijgen om binnen te dringen. Het verwarmen van het hok is absoluut
niet nodig, kippen kunnen uitstekend tegen kou, zelfs tegen strenge vrieskou, mits ze maar
droog en uit de wind kunnen overnachten.
Bij de afwerking van het hok dienen de naden aan de binnenkant, voor het voorkomen van
parasieten, zoveel mogelijk te worden weggewerkt. Gebruik als bodembedekking bij voorkeur
houtmot, schoon scherp zand of een mengsel hiervan. Stro is wel geschikt mits het niet te lang
is, gebruik daarom liever gehakseld stro. Aangezien kippen ‘s nachts het liefst op stok gaan is
het aan te bevelen om op gelijke hoogte rechthoekige (rond geeft te weinig steun) zitstokken
te plaatsen. Normaliter ‘passen’ er op één strekkende meter vier tot vijf kippen.

Verzorging

Hygiëne

Een van de belangrijkste dingen waar u rekening mee dient te houden bij de verzorging van
uw kippen, is hygiëne. Wanneer u de hygiëne in acht neemt, en niet te veel kippen op een
klein oppervlak houdt, is de kans erg klein dat u te maken krijgt met ziekten en parasieten.
Deze kunnen namelijk alleen vrij spel krijgen als er stress ontstaat door een te hoge
bezettingsgraad en als het hok te weinig wordt schoongemaakt. Een uitzondering op deze
regel wordt gevormd door luizen. Hoe goed u uw kippen ook verzorgt; besmetting via mussen
en andere wilde vogels is vrijwel niet te vermijden. Een goede stelregel om problemen door
vervuiling te voorkomen, is dat u het nachthok en de ren niet schoonmaakt als dat nodig is,
maar voordat het nodig is.  Schoonmaken
Hoe vaak u moet schoonmaken, hangt af van de bezetting van het hok. Hebt u weinig kippen
en hebben ze een vrije uitloop, dan hebt u er veel minder omkijken naar dan wanneer u meer
dieren in een afgesloten ruimte houdt. De waterbakken dienen dagelijks gereinigd en ververst
te worden. Het dagelijks verwijderen van pasgelegde eieren spreekt ook hierin voor zichzelf.
Het is verstandig om eens per week tot eens per maand de zitstokken af te nemen met een
desinfecterend middel. Desinfecteer de legnesten in de zomer liefst maandelijks, en in de
winter ongeveer eens per twee maanden. Verschoon het stro of grit in de legnesten eens per
maand. Het verschonen van de vloer van het nachthok is afhankelijk van de bezettingsgraad
maar dient toch minimaal wel eens in de twee tot drie maanden plaats te vinden. Een goede
vuistregel voor het verversen van de bodembedekking is dat het strooisel altijd droog moet
aanvoelen. Is het vochtig, dan moet er ververst worden.

Nagels, sporen en snavel

De meeste kippen zijn sterke dieren die op zich weinig verzorging verlangen. Een aantal
zaken dient u echter wel in het oog te houden. Zo is het niet goed voor het dier wanneer de
nagels te lang worden. Kijk dit regelmatig na, en knip de nagels als dat nodig is wat korter
met een goede, voor dieren bestemde nageltang. Normaal slijten de nagels op een natuurlijke
wijze doordat de kippen actief naar voedsel zoeken, mits de ondergrond hard is. Kippen die in
hokken met houten bodems gehouden worden, krijgen daarom wel eens last van te lange
nagels.
Hanen hebben over het algemeen sporen aan hun poten. Dit zij hoornachtige puntige
uitsteeksels. Bij sommige hanen worden deze sporen erg lang of groeien ze terug in het vlees
van de poten. In zo’n geval is het het beste om de sporen in te korten.
Ook wil het wel eens gebeuren dat de bovensnavel te ver doorgroeit. Dit is niet alleen
ontsierend, maar dit kan de kip ook hinderen bij het voedsel opnemen. De te lange snavelpunt
kan dan ook het beste geregeld worden ingekort. Wanneer u zich zelf niet in staat ziet om
deze ingrepen uit te voeren kunt u hiervoor altijd bij een dierenarts terecht.
De rui
De rui is een jaarlijks terugkerend proces waarbij de kip haar veren een voor een afwerpt en er
nieuwe voor in de plaats krijgt. Normaliter neemt dit proces een of twee maanden in beslag.
Wanneer een hen in de ruiperiode is, legt ze meestal geen eieren; ze heeft, zeker aan het einde
van de ruiperiode, al haar energie nodig voor de aanmaak van een nieuw verenpakket. De rui
is een ware aanslag op de gezondheid van de kip. De kam en de kinlellen worden kleiner en
de kop wordt bleek. Voor de opbouw van het nieuwe verenpak is veel energie en eiwit nodig.
Het is dan ook verstandig de kippen in de ruiperiode te voorzien van aangepast voedsel.

De Leg

Waarom legt een kip eieren?

Kippen, sommige kwartels en een aantal gedomesticeerde ganzen- en eendenrassen hebben
een merkwaardige eigenschap. Ze willen zich voortplanten, en leggen dus eieren, ook als er
geen mannelijk dier aanwezig is. Bovendien blijft het eieren leggen bij de gemiddelde kip niet
beperkt tot in een bepaald seizoen, zoals bij andere vogels. Dit fenomeen berust op een
erfelijke factor. De eigenschap om enkel eieren te leggen als er gepaard is, in de
voortplantingsperiode, is in de loop van de tijd min of meer ‘eruit gefokt’. Echte legkippen
kunnen wel driehonderd eieren per jaar leggen, of meer. Veel kippenrassen en in het wild
levende kippen leggen vaak veel minder eieren, en de leg beperkt zich doorgaans tot de lente
en zomer. De kip en het ei
Hennen kunnen vaak al eieren leggen als ze pas vier of vijf maanden oud zijn. Van hennen
van die leeftijd wordt vaak gezegd dat ze ‘tegen de leg aan zitten’. De kopversierselen worden
dan wat groter en ze worden roder van kleur. Een andere opvallende eigenschap van een hen
‘tegen de leg’ is dat ze gaan ‘praten’. Dit wordt zo genoemd, omdat de hennen heel zacht
geluiden produceren die het meest doen denken aan binnensmonds babbelen. De meeste
eieren legt de hen in het eerste legseizoen. Na het legseizoen vernieuwt ze haar verenpak, en
begint ze opnieuw te leggen. In haar tweede legseizoen legt een hen minder eieren, maar deze
zijn doorgaans groter dan de eieren van het eerste seizoen. Zodra een hen ongeveer vijf of zes
jaar oud is, zal ze veel minder tot helemaal geen eieren meer leggen. Dit wordt dan een
incidentele gebeurtenis die tot op hoge leeftijd kan doorgaan.

Het leggen van eieren

Hennen zullen bij voorkeur een rustige, donkere, veelal in het nachthok gelegen, plek
opzoeken waar zij hun ei gaan leggen. Wanneer er voldoende plek in het hok aanwezig is
verdiend het de voorkeur om zo een plek te creëren door het plaatsen van zogenaamde
‘legnesten’. Het leggen van een ei neemt enige tijd in beslag. Gemiddeld is een kip hier
anderhalf tot soms twee uur per dag mee bezig. Het legnest moet voor de dieren dan ook
beslist comfortabel en ruim zijn. De hoeveelheid legnesten die u moet maken, is afhankelijk
van het aantal hennen dat u hebt. Doorgaans is het voldoende als u één legnest per drie
hennen aanbrengt. Voorkeur verdient het om alle legnesten op gelijke hoogte aan te brengen
en minimaal tien centimeter boven de grond.
   
Kippen eieren verschillen niet alleen in grootte en vorm, maar ook van kleur. De kleur kan
variëren van spierwit tot donkerbruin, met alle tinten beige, bruin en roodachtig daartussen.
Normaal gesproken is de kleur van de eieren gerelateerd aan die van de oren. Zo leggen
dieren met witte oren witte eieren, en hennen die rode oren hebben doorgaans bruingetinte
eieren. De eischaal krijgt zijn kleur in de eigang. Dit is de laatste fase van de vorming van het
ei. Het proces begint als er een rijpe eidooier los komt van de eierstok. Om deze dooier vormt
zich het eiwit, dat omsloten wordt door een vlies. In het eiwit bevinden zich de zogenaamde
hagelsnoeren. Dit zijn kraalachtige eiwitstructuren die een verbinding vormen tussen de
dooier en het vlies aan de binnenzijde van de schaal. De functie van deze hagelsnoeren is om
de dooier op zijn plaats te houden. Het ei volgt zijn weg door het lichaam met draaiende
bewegingen en krijgt hierdoor zijn uiteindelijke vorm. In de laatste uren van het proces wordt
de schaal gevormd. Tijdens de opbouw van de schaal wordt ook kleurstof afgezet. Deze
bevindt zich alleen in de buitenste lagen van de schaal.

Voorkomen is beter dan genezen

Veel ziekten en afwijkingen die bij kippen voorkomen, kunnen met de juiste medicatie
worden genezen, maar helaas andere ook weer niet. Daarom kunt u er beter alles aan doen om
te voorkomen dat uw dieren ziek worden. Houd u daarom aan de volgende regels:
– zorg voor voldoende ventilatie in het kippenverblijf (geen tocht, maar ook geen
bedompte lucht)
– geef een goed uitgebalanceerde voeding
– haal niet opgegeten bederfelijke etenswaren nog dezelfde dag uit het hok
– bewaar het voedsel in een afgesloten ton op een droge, koele plaats
– houd het hok en de ren schoon, en maak ze schoon voordat het nodig is
– voorkom stress bij uw dieren want dat vermindert de weerstand
– huisvest jonge dieren en kuikens niet in hetzelfde hok als de volwassen dieren
– ontworm de dieren tijdig en laat ze enten tegen ongeneeslijke ziekten

Bron-Duurzaam Fauna Beheer.

Enhanced by Zemanta
Advertisements

What do you think about this?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s